Uzun yıllardır tanıdığımız Büyükusta Mert Erdoğdu kendi YouTube kanalını açtı ve bizi kırmayarak Türk Gambiti'ni oynuyor; üstelik oldukça başarılı biçimde. Bu videoda Mert'in Lichess'teki Blitz Titled Arena (Aralık 2020) turnuvasında, 3+0 süreli oyunlarda FM EleKtRoMaGnIt'e karşı siyah taşlarla oynadığı iki Türk Gambiti oyununu inceliyoruz.
İlk oyun, Türk Gambiti'nde siyahların ne istediğinin tam bir örneği: hızlı gelişim, e hattının ele geçirilmesi, şah kanadında piyon ilerleyişi, e3'e yerleşen at ve kusursuz bir oyun sonu. İkinci oyun ise uzun süre dengede gidip tek bir hatayla kaybedilen, en az ilki kadar öğretici bir oyun. Aşağıda iki oyunu yorumlu olarak inceleyebilir, ardından kritik konumları kendiniz çözmeyi deneyebilirsiniz.
1. Oyun: EleKtRoMaGnIt – Erdoğdu (0-1)
Hamlelerin üzerine tıklayarak, tahtanın altındaki düğmelerle ya da klavyedeki ok tuşlarıyla oyunu ilerletebilirsiniz. Tahta, siyahlarla oynayan Mert Erdoğdu'nun tarafından gösteriliyor. (Videoda 1:20 – 6:40)
2. Oyun: EleKtRoMaGnIt – Erdoğdu (1-0)
Aynı rakip, aynı ilk sekiz hamle; ama bu kez 9.Fg5 ile farklı bir yol. (Videoda 6:40 – 11:30)
Kritik Konumlar
İki oyundan altı konum. Her konumda sıra siyahta, yani Mert Erdoğdu'nun yerindesiniz. Önce kendiniz düşünün, sonra cevabı açın ya da tahtanın altındaki ileri düğmesiyle oyunda oynanan hamleyi görün.
Kritik Konum 1 – 33. hamle, siyah oynar
1. oyun
Cevabı göster
33…Kxe1+! 34.Fxe1 Ae3+ Beyazın son hamlesi 33.Vh5 bir hataydı. Kaleler değişince at f5'ten e3'e sıçrıyor ve şah çekiyor. At e3'te beyaz şahın hemen yanında, g2 ve c4 karelerini kontrol ediyor; siyah vezir de birazdan f5–e4 üzerinden saldırıya katılacak. Bilgisayar değerlendirmesi: siyahlar açık ara üstün.
Kritik Konum 2 – 36. hamle, siyah oynar
1. oyun
Cevabı göster
36…Ve4! Tehdit Vxg2 mat! Beyazın vezir değişiminden başka çaresi yok: 37.Vxe4 dxe4 ve siyahların e ve f piyonları, aktif şahı ve e3'teki atıyla kazanılmış bir oyun sonu ortaya çıkıyor. Kazanılmış konumda vezirleri değiştirmek çoğu zaman en net yoldur.
Kritik Konum 3 – 43. hamle, siyah oynar
1. oyun
Cevabı göster
43…Ad2+! At şah çekerek beyaz şahı geri itiyor: 44.Şe2 Şe4! 45.Fg5 f3+ ve piyonlar durdurulamıyor; beyazlar terk etti. Oyun sonunda şah, at ve piyonlar birlikte çalışıyor.
Kritik Konum 4 – 9. hamle, siyah oynar
2. oyun
Cevabı göster
9…Axd4! Fil g5'e çıkınca d4 piyonu yalnızca vezirle korunuyor. 10.Axd6 Vxd6 11.Ab5 Axe2+ 12.Vxe2 Ve5 ile siyahlar bir piyon kazanıyor. Oyunda 9…h6 oynandı; 10…Axd4 bir hamle sonra da mümkündü ama kaçırıldı.
Kritik Konum 5 – 24. hamle, siyah oynar
2. oyun
Cevabı göster
24…Fxf5! 25.Vxh6 Vf4! ile siyahlar hem piyonu alıyor hem de e3'teki ata ve beyaz şaha karşı saldırıya geçiyor. Oyunda 24…Vc5 ve ardından 25…Şg7 oynandı; 26.f6+! ile beyazlar inisiyatifi ele geçirdi.
Kritik Konum 6 – 40. hamle, siyah oynar
2. oyun
Cevabı göster
40…Fxh5! 41.gxh5 Kxh5 ile siyahlar piyonu geri alıyor ve konum eşit kalıyor. Oyunda 40…Fh7?? oynandı; 41.Kd7 ile fil h7'de kapana kısıldı ve oyun kaybedildi. Kapalı bir köşeye çekilen taşın kaçış karesi kalıyor mu, mutlaka kontrol edin.
Oyundan Çıkan Dersler
- Türk Gambiti'nin planı: gelişim ve e hattı: 2…d5 ile siyahlar merkezde karşı saldırıya geçiyor, e4 piyonunu geri alıyor ve O-O, Ke8 ve Ac6 ile hızla gelişiyor. İlk oyunda e hattı tamamen siyahların eline geçti ve kale e4'e yerleşti.
- Aynı çapraza dizilen taşlara dikkat: 1. oyunda 12…Vd7'den sonra beyazlar 13.d5! Ae5 14.Fb5! ile kalite kazanabilirdi; vezir d7 ve kale e8 aynı çaprazdaydı. Hızlı oyunda en sık kaçırılan taktiklerden biri.
- Zayıflayan piyonu cezalandır: 2. oyunda 9.Fg5'ten sonra d4 piyonu zayıf kaldı ve 9…Axd4! bir piyon kazanıyordu. Rakibin her hamlesinden sonra "Neyi korumayı bıraktı?" diye sorun.
- Piyon çoğunluğuyla alan kazanmak: 1. oyunda 23…f5, 24…g5 ve 25…f4 sürüşleri beyaz fili f2'ye hapsetti ve e3 karesini at için hazırladı.
- Atın ileri karakolu: Ae7-f5-e3 manevrası oyunu belirledi. e3'teki at hem şaha baskı yaptı hem de 36…Ve4! taktiğini mümkün kıldı.
- Kazanılmış konumda değişim: 36…Ve4! ile vezirler değişildi ve geriye kolay kazanılan bir oyun sonu kaldı. Üstün taraf için değişimler genellikle işi kolaylaştırır.
- Oyun sonunda şah bir taştır: Şg7-g6-f5-e4 yürüyüşü ve e/f piyonlarının desteği. Şah ilerledikçe piyonlar da ilerledi; 42…e3+, 43…Ad2+, 45…f3+ ile oyun bitti.
- Kaçış karesi olmayan taş: 2. oyunda 40…Fh7?? sonrası fil kapana kısıldı. Oysa 40…Fxh5! ile her şey dengedeydi. Taşınızı köşeye çekmeden önce oradan nasıl çıkacağını düşünün.
Videodan Notlar
- Büyükusta Mert Erdoğdu'nun yeni kanalı. Uzun yıllardır tanıdığımız dostumuz Mert Erdoğdu kendi YouTube kanalını açtı: canlı yayınlar yapıyor, oyunlarını sesli düşünerek anlatıyor. Cuma akşamları da Büyükusta Burak Fırat ve Görkem Sivri ile satranç sohbetleri yapıyorlar.
- Türk Gambiti'ne vefa. Mert, Türk Gambiti'ni Lichess'teki Blitz Titled Arena (Aralık 2020) turnuvasında, 3+0 süreli oyunlarda unvanlı rakiplere karşı denedi. Videonun adı da buradan geliyor: "Teşekkürler Türk Gambiti".
- Aynı rakip, iki farklı sonuç. İki oyun da FM EleKtRoMaGnIt'e karşı ve ilk sekiz hamle tamamen aynı. 9. hamlede beyazın seçimi değişince oyunlar da bambaşka yönlere gitti. İlk oyun Mert'in zaferiyle bitti; ikincisi 40. hamleye kadar dengedeydi.
- Sesli düşünerek oynamak. Videoda Mert hamlelerini oynarken yüksek sesle düşünüyor. Üç dakikalık oyunda bile planını anlatması, blitz'de nasıl karar verildiğini görmek için çok öğretici.
Kaynak: Satranç Okulu YouTube kanalındaki video ve Lichess oyunları: 1. oyun, 2. oyun.
