01242017Sal
Last updateCts, 23 Tem 2016 1pm

marketbanner-1

Satranç Hakkında (27)

terimlerSon olarak belli başlı bazı yabancı terimlerin Türkçe'deki kullanımlarını ve bazı önerileri yazacağız.

Opposition: Opozisyon, karşılama (İSEM Dergi) yüzyüze konumu (Satranç Eğitimi için El Kitabı) Bu terim neredeyse tüm dillerde çevrilmeden kullanılmaktadır.
Combination: Kombinezon, kombinasyon, bireşim (Satrançta Turnuva Hazırlığı, Büyükustalar Modern Görüşler, Satrancı Hamle Hamle Anlamak) Bu terim neredeyse tüm dillerde çevrilmeden kullanılmaktadır.
Zugzwang: Zugzwang, zugzuvang. Öneriler: Dezavantajlı hamle, hamle sıkışması, oynarbozar. Bu terim neredeyse tüm dillerde çevrilmeden kullanılmaktadır. Çevirilerin okuyucunun aklında bu özel durumu değil de başka konumları çağrıştırma tehlikesi bulunmakta.
Fortress: Hisar (İSEM Dergi), Aşılmaz Kale (Satranç Eğitimi İçin El Kitabı). Aşılmaz Kale çevirisinin  okuyucunun aklında bu özel durumu değil de başka konumları çağrıştırma tehlikesi bulunmakta.

satranc taslariTerimleri Türkçeleştirmenin yararları

1) Terimin kolay anlaşılmasını sağlar. Örneğin "pin" yerine "açmaz" veya "zaytnot" yerine "zaman sıkışması" demek anlatımı kolaylaştırır.

2) Dilin korunmasını sağlar. "Andersson Sicilya Defansı'nın Richter Rauzer Varyasyonu'nda yaptığı novalite ile piyon feda etti ve devamında refütasyon gelmeyince elde ettiği kompansasyon ile  minörite atak başlattı." dediğimizde kesinlikle Türkçe için acınacak bir durum olur.

satranc-terimleri

Bilim, sanat, meslek ve bir spor dalıyla ilgili kesin anlamı olan özel bir kavramı gösteren gerçek anlamlı sözcüklere terim denir. 

Satrançta terimler nasıl oluşmuştur?

1) Konuşma dilinde  bulunan sözcüklere yeni anlamlar vererek satranç terimi oluşturulabilir.

Örneğin; "Terk" kelimesinin günlük dildeki anlamı bellidir. Satrançta kullanıldığı zaman taraflardan birinin oyunu kaybettiğini kabul ederek oynamayı bırakması anlamına gelir. Köprünün mimarideki anlamı bellidir. Diş hekimliğinde ve satrançta farklı anlam kazanır (oyunsonunda köprü konumu)

sorularHer meslekte ve her sporda olduğu gibi satrancın kendine özel deyimleri ve argo kelimeleri vardır. "Deniz bitti", "Tava", "Asansör olmak", "Demet atmak" ve daha pek deyim satranççı olmayanlar için elbet farklı anlamlar taşır. Bakalım siz aşağıdaki deyimlerin ne kadarını biliyorsunuz? Sizin için test hazırladık!

1) Zımbalamak

a) Bir aleti göreve bağlamak
b) Şiş atmak
c) Oyunu kazanmak
d) Piyon kazanmak

carlsen-ilhamÖzgüven çok önemli. Kritik anlarda rakibinize aşırı saygıdan dolayı korkakça kararlar vererek kazanamazsınız. Tahtada fırsatlar görürsünüz ama daha da fazla kısıtlayan vardır. Yeterli sebebim olmadığı zamanlarda bile satranç tahtasında yaptıklarıma inandım. İmkanlarınızı abartmak o imkanları küçük görmekten daha iyidir. - Magnus Carlsen

İnanılmaz bir özgüven, sezgi, kritik konumlarda risk alabilmek ve rakibin de karşı şanslara sahip olabileceği tehlikeli konumlara girebilmek - İşte bunlar büyük oyunculara ait özelliklerdir. - Garry Kasparov

suer tarihTürkiye'de ilk organize satranç faaliyetleri 1930'larda başladı. 1938 yılında Ankara Satranç Derneği kuruldu. 1943 yılında kurulan İstanbul Satranç Derneği (İSD) halen ayakta olan en eski geçmişe sahip satranç kurumudur. 1954 yılında dernekler yasasına göre Satranç Federasyonu kuruldu ve faaliyetlerini İSD lokalinde gerçekleştirdi. Türkiye FIDE'ye 1962 yılında üye oldu ve aynı yıl Bulgaristan'daki Satrannç Olimpiyatı'na ilk kez katıldık.

1975 yılında İlhan Onat ve Nevzat Süer ilk Uluslararası Ustalarımız oldu. 1986 yılında Turhan Yılmaz ve 1988 yılında da Suat Atalık Uluslararası Usta oldu.

testler1) Dr Savielly Tartakower bir keresinde satrancın üç aşamasının olduğunu söylemiştir.Birinci bölüm "Bir tarafın avantaj sahibi olduğunu umduğu "durumdur. İkincisi "Bir tarafın avantaj sahibi olduğunu düşündüğü" bölümdür. Peki üçüncü bölüm nedir?

(a) Bir tarafın iyi oyunortasını kazanç oyunsonuna dönüştürdüğü bölümdür
(b) Bir tarafın kesin olarak avantaj sahibi olduğunu bildiği bölümdür.
(c) Bir tarafın üstünlüğünü kazanç yönlere çektiği bölümdür
(d) Bir tarafın avantajını şaha saldırıya çevirdiği bölümdür
(e) Bir tarafın artık kaybettiğini anladığı bölümdür
Cevap:e

testler1) Dünya şampiyonası maçında Bobby Fischer'i kim yenerek dünya şampiyonu oldu?
(a) Boris Spassky
(b) Anatoly Karpov
(c) Garry Kasparov
(d) Alexander Khalifman
(e) Hiç biri
Cevap:e Kandidat turnuvası'nın galibi olarak Karpov, Fischer maç yapmayı reddedince ünvanı kazandı.
testler1) Hangi oyuncu matematiksel olarak şansı olmasına rağmen "Adaylar Turnuvası" finallerini terketti?

(a) Portisch
(b) Hubner
(c) Smyslov
(d) Sokolov
(e) Hiç biri
Cevap:b

testler (1) 1880 yıllarında bir süre Emanuel ve Berthold Lasker aynı anda satranç kafesinde (paralarının önemli bir kısmını kazandıkları) gözükmüyorlardı. Çünkü:  (a) Birbirlerinden nefret ediyorlardı.
(b) İkisinin de giyebileceği toplam bir pantalonları vardı.
(c) Tıp öğrencisi olarak Berthold gündüzleri okula gidiyordu.
(d) Kulüp yöneticisi "Aynı anda iki Lasker burada çok fazla" dedi.
(e) Hepsi
Cevap:b, kaynak Harnack'ın Lasker biografisi
Joomla SEF URLs by Artio