Vezir Kanadı Piyon Üstünlüğü – 1

0
371

Botvinnik M – Kmoch

1.e4 c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Af6 5.Ac3 Ac6 6.Fg5 e6 7.c5 Fe7 8.Fb5 O-O 9.Af3 Ae4 10.Fxe7 Axe7 11.Kc1 Ag6 12.O-O Fd7 13.Fd3 f5 14.b4

Bu konum için teori beyazın üstün olduğunu söylüyor!

Orta seviyede bir oyuncu “Beyaz neden üstün?” diye sorabilir. Alet sayıları eşit, iki tarafın da birer veziri ve fili, ikişer kalesi, aları ve yedi eri var. Beyazın konumunun siyahtan daha iyi olduğunu da söyleyemeyiz.

Oyunu Tahtada İzleyiniz

Hatta siyah at, beyazın yarı sahasına geçmiş ve tehlike yaratabilecek durumda. Aşağı yukarı iki tarafın da aletleri benzer etkinlik gücüne sahip. Şahlara batığımızda da herhangi bir tehdit göremiyoruz. Bu durumda okuyucu şu soruyu tekrar soracaktır: “Neden beyaz daha üstün ve kazanca daha yakın?”

Şüphesiz bir çok satranç oyuncusu burada doğru cevabı verebilecektir. Bu cevap da ancak şu olduğu zaman tam anlamıyla doğrudur: Beyaz üstün konumdadır çünkü vezir kanadında er üstülüğü vardır. Bu yargıyı detaylı bir şekilde analiz edelim. Beyaz ve siyahın yedişer tane eri var ama bu erlerin karşılıklı dağılmamış olmaları hassas noktayı oluşturmakta. Satranç tahtasını vezir ve vezir fili ile şah ve şah filinin arasından geçen doğrularla üç parçaya ayıralm. Vezirin bulunduğu kanada vezir kanadı , şahın bulunduğu kanada şah kanadı. İkisinin arasında kalan bölüme de merkez diyelim. Diyagramda tartıştığımız konuma bakarsak şah kanadındaki erlerin karşılıklı ve eşit sayıda oldğunu görürüz. Vezir kanadında ise beyazın üöe iki üstünlüğü var ve buna karşılık siyahında merkezde bir er üstünlüğü bulunmakta. Beyazın eri c3’te değil de c5’te bulunsaydı bir üstünlükten bahsedemezdik çünkü o zaman siyahın d eri c3 erini engellemiş olacaktı. Oysa şimdi beyaz c5 eri sayesinde vezir kanadında geçer er elde etme şansına sahiptir. Benzer şey şah kanadında siyah için geçerli deği çünkü e eri beyazın d eri tarafından durdurulmuş durumdadır. Benzer üstünlüğün olabilmesi için siyah erin e6 yerine e4’te olması gerekirdi.

Bu konuyu bir matematik problemi gibi düşünüp içinde bingeç er olan veya olmayan konumlarda nasıl geçer er elde edebileceğimize hep bakmamız lazım. Geçer er elde etk için gerekirse er fedasından bile kaçınmayabiliriz. Geçer er elde etmek her zaman kolay olmayabilir. Örneğin şu iki konumu inceleyin: Beyaz erler a2,b3 ve c4’te, siyah erler ise b4 ce c5’te. Veya beyazlar a2, b3, b4, siyahlar ise a7 ve b7’de olsunlar.

Yukarıdaki örnekler daha karışık ve sıra dışıdır. Bizim incelediğimiz konumda ise beyaz a4 ile destekli veya desteksiz b5 yapabilir ve devamında da c6 sürerek geçer er elde edebilir.

Bununla birlikte her ne kadar vezir kanadında geçer elde etmek önemliyse de siyahın da şah kanadında geçer er elde edebileceğini varsayalım ve vezir kanadı geçerinin neden daha önemli olduğunu açıklayalım:

1.Vezir kanadındaki bir geçer er ilerlemesini durdurabilecek güçte olan şaha uzak mesafededir. Oyunsonunda şahların geçer erlere uzaklığı sonucu belirleyecek önemli etkenlerden biridir.
2.Şah kanadındaki geçer eri sürme daha zordur çünkü u erler genelde şahı korumakla görevlidirler.
Vezir kanadında sağlanmış 1-0 er üstünlüğü bir satranç oyuncusunun sağlayabileceği en iyi durumlardan biridir.

Simdi de asıl amacımız olan satrançta değerlendirme ve plan konusuna biraz daha girelim.

Birinci bölüm zor sayılmaz. Beyaz vezir kanadında geçer yaratarak üstün konuma geçecek. Ama konumuz bunla kısıtlı değil. Planımızın ne olacağını belirlemeden vezşr kanadındaki er çokluğunu boşa çıkarabilecek bir karşı plan olup olmadığını incelemeliyiz.

Konumuzun vezir kanadındaki er çokluğunu nasıl geliştirebiliriz diye adlandıracağımız ikinci bölümüne geçelim. Bunun için tekrar diyagram konumun bakalım.

14…Fe8 15.g3 Kc8 Bu sürüş siyah atın f4 veya h4 karelerine olası gidişi ile gelişebilecek bir şah kanadı saldırısını engelliyor.

16.Ke1 Vf6 17.a3 Beyaz acele etmiyor.

17…Ae7 Beyazın f3 atını serbest bıraktığı için iyi değildir. En iyi devam yolu 17…Axc3 18.Kxc3 f4 ile f hattında şans aramaktı.

18.Ae5 Vh6 19.f3 Af2 20.Ve2

    [İlginç eğer beyaz atı yerse siyahın sürekli şah tehdidi vardır:
20.Sxf2 Vxh2+ 21.Se3 f4+ 22.gxf4 Vxf4+ 23.Se2 Vh2+]

20…Ah3+ 21.Sg2 g5 22.Ab5 Fxb5 Siyahlar beyaz atın d6’ya yerleşmesine izin vermiyor.

23.Fxb5 Kf6 24.Fd7

Vezir kanadındaki üstünlüğün son hazırlıkları.
24…Kd8 25.b5 Vh5 Artık beyazın saldırısı engellenemez. Siyahın tek şansı şah kanadında bir karşı saldırı.
26.c6 Kh6

27…Af4+ ve 28…Vxh2 tehdidi. Tehdit kolayca engellenir.

27.Sh1 Siyah terk etti çünkü
27…bxc6 28.bxc6 Ac8 29.c7 Kf8 sonrasında siyah geçer er karşısında çaresizdir.

30.Ac6 Tehdit 31.Fxe6+ veya 31.Fxc8 ve 32.Ae7+

1-0

Beyaz başarısını şüphesiz vezir kanadındaki er çokluğuna borçlu. Ama beyaz da bunu sağlamak için çaba göstermiştir. Bu da unutulmamalı. Beyaz herhangi bir konumda hata yapabilir veya şah kanadından gelen saldırıyı önlemede yetersiz kalabilirdi. (13.g3, 20.Ve2, 27 Şh1 hamlelerine dikkat) Vezir kanadı er çokluğu kullanılırken amlelerin zamanlaması da önemliydi (17.a3, 18.Ae5, 22.Ab5 ve 24.Fd7 gibi) Zamanlamada yapılabilecek bir hata oyunun kaderini değiştirebilirdi. Normal koşullarda oyunun seyrini şu şekilde özetleyebiliriz:

1. Rakibinizin karşı hamlelerini tahmin ve analiz edin.
2 .Kendi hamlelerinizi buna göre hazırlayın.

Bu noktada beyazın er çokluğunu kazanca çevirmesiyle ilgili bir konuyu daha açıklığa kavuşturmak istiyoruz. İlerlemekte olan c eri rakipten elecek bir saldırı karşısında yeterince güvenli korunuyor muydu?

Bir satranç oyununda oluşabilecek sorunları çözmek veya basite indirgemekle ilgili bir yöntem şu ana kadar buluabilmiş değil. Bu sebeple bizim yapabileceğimiz, oyuncuların değerlendirme ve hayal güçlerini mümkün olduğunca prensipler, fikirler ve öğütler ile artırmak.

Daha sonraki örnekler daha az detaylı olacak ama iki genel amaç esas alınacaktır:

1.Şimdiye kadar ortaya koyduğumuz fikirleri daha iyi ifade etmek.
2.Başka konumları ve karakteristik özelliklerini incelemek.

Satrançta Değerlendirme ve Plan, Max Euwe, Çeviren FM Selim Gürcan

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here