1.e4
e5 2.Af3 Ac6
3.Fb5 Af6 4.5.d4 Fd7 6.Ac3 Fe7 7.Ke1 exd4 Siyah merkezi bırakmak zorunda. Şimdi e4'e karşı d6 merkez konumu oluşuyor. 7...0-0 hamlesi en az bir ere mal olurdu: 8.Fxc6 Fxc6 9.dxe5 dxe5 10.Vxd8 Kad8 11.Axe5 Fxe4 (Siyah eri geri almaya çalışıyor. Sonuçları daha kötü olacak) 12.Axe4 Axe4 13.Ad3 f5 14.f3 Fc5+ 15.Axc5 Axc5 16.Fg5 Kd5 17.Fe7 Ke8 18.c4 1-0 Tarrasch-Marco 1892. İlginçtir ki 7...0-0 hamlesi hatalı olmasına rağmen kayıtlı olan 72 oyun daha var. En ilginç olanı ise 2002 yılında Jesenski isimli 2361 ratingli bir oyuncunun yukarıdaki oyundaki gibi kalite vererek oyunu kaybetmesi.
8.Axd4 Axd4 9.Vxd4 Fxb5 Siyah e4'e karşı d6 merkez konumundan dolayı oluşan sıkışıklığı taş değişimleriyle gidermeye çalışıyor.
10.Axb5
Beyaz'ın hamlesini söylemeden önce konum değerlendirmesi ile ilgili bilgileri incelemekte fayda var. Önem sırası açısından konum değerlendirmesi kriterleri şu şekildedir:
1) Şahın güvenliği. Tartışmasız en önemli kriterdir.
2) Taşların etkinliği. Yeterince etkinleşmiş taşlar sayıca daha zayıf olsalar da üstünlük verebilirler. Yukarıdaki etüd buna güzel bir örnektir
3) Malzeme dengesi. Zannedilenin aksine ancak üçüncü kriterdir.
4) Er yapıları. Er yapılarının etkileri iki açıdan incelenebilir; taşların etkinliklerini belirleyici olarak ve geçer er yaratılmasındaki uygunluk durumları açısından.
Şimdi yukarıdaki konumu değerlendirelim:
1) İki tarafın da Şahı güvenliktedir. Beyaz'ın siyah Şaha bir atak başlatma şansı vardır bununla beraber şimdilik büyük bir tehlikeden bahsetmek mümkün değildir.
3) Malzeme dengesi eşittir. Bu noktada doğrudan 3. kritere atlamış olmamız önem sırasında bir hata yaptığımız anlamına gelmez sadece kontrol edilmesi daha kolay olan bu kriteri aradan çıkarıyoruz ve daha önemli olan, daha çok zamanımızı alacak olan 2.kritere geçiyoruz.
2) Beyazın merkezdeki rahat konumu doğal olarak Beyaz'ın taşlarını da olumlu olarak etkiliyor. Beyaz Vezir merkezde çok etkin bir yerde. Beyaz At b5'de ve Kale de ideal e1 karesinde. Beyaz'ın 3 taşı gelişmiş durumda. Bununla beraber taşların etkinliklerini incelemekte fayda var. Vezir ile Kalenin durumu normal gözükmekte.
İyi At İçerde Kötü At Dışarıda
Atların ideal kareleri e4,d4, e5 ve d5 merkez karelerinin etrafındaki c6,d6,e6,f6,f5,f4,f3 ,e3,d3,c3,c4, c5'den oluşan genişletilmiş merkez kareleridir. Atlar bu kare içinde olduğu sürece etkin durumdadırlar. Etkinliklerinin seviyesi ise rakip hedeflere yarattıkları tehditler ölçüsünde artar. Unutmayınız ki Atlar kısa menzilli taşlardır.
Yukarıdaki konumda Atın iki ayağı dışarıda bulunmaktadır. Bu da kesinlikle Atın etkinliğini düşürmektedir. Ayrıca At rakip hedeflere ciddi tehditler de oluşturmamaktadır. Axa7 hamlesi ...c5'ten sonra kaybeder.
Tüm bu değerlendirmeleri yaptıktan sonra somut olarak hamle aramaya başlayabiliriz. Bu konumda en çok önerilen hamle doğal bir gelişim hamlesi olan 11.Fg5'tir. Bu hamle yanlıştır! 11...h6 12.Fh4 Ag4 13.Fxe7 Vxe7'den sonra Siyah bir taş daha değişerek konumunu rahatlatır. Bu konumda Capablanca Filin gelişiminden önce Atın geliştirilmesinin gereğini farkediyor. Peki At nereye gitmeli? 11. Ac3 mü ? Güzel görünmekle beraber At için en ideal kareyi bulmakta fayda var. Ki bu da f5 karesidir. At f5'e 4 hamlede ulaşabilir. Ac3-e2-g3-f5.
11.Vc3!!
İşte Beyaz'ı üstünlüğe götüren olağanüstü bir hamle. At d4 yoluyla f5 karesine ulaşacak ve gelişimini tamamlayacak.
11...c6 12.Ad4 Ad7 13.Af5 İşte Capablanca'nın planın gücü! İki hamle öncesine kadar b5'de amaçsızca duran At şu anda g7 den mat tehdidine yardım ediyor. Unutmamalı ki Atlar Fillerin aksine kısa menzilli taşlardır ve rakip zayıflık ve hedeflere yakın olmalıdırlar. Nasıl açılışta genel bir tavsiye önce Atları sonra Filleri gelişmekse burada da önce Atın konumu iyileştiriliyor. Bu tavsiyenin sebebi de Atların aşağı yukarı çıkacağı karelerin (c3, f3, c6 ve f6) belli olması ama Fillerin ise oyunun gelişimine göre yerlerinin belirleneceğinde yatmaktadır.
13...Ff6 14.Vg3 Şimdi Vezir hem g7'ye hem de d6'ya gözünü dikmiş durumda
14...Ae5 15.Ff4 Daha önce eşitliğe götüren Fg5 gelişim hamlesinden daha etkilidir, d6 erinin zayıflığını vurgulamakta.
15...Vc7 16.Kad1 Kad8 Siyah hemen hemen mecburi hamlelerini oynadı. İnanılmaz görünmekle beraber Capablanca şimdi 11.Vc3!! konumsal hamlesi ile gösterdiği olağanüstü performası, taktik oyunla taçlandırıyor.
17.Kxd6 Kxd6 18.Fxe5 Belli ki şimdi 18...Fe5 hamlesi 19.Ve5'ten sonra g7 ve d6'ya çifte saldırı dolayısıyla kaybedecek. Bununla beraber şimdi Siyah sürpriz bir hamle yapıyor.
18...Kd1! Bu hamleyle Siyah Beyaz'ın şişinden kurtulmayı başarmıştır. 19.Kd1 hamlesinden sonra 19...Fe5 gelir ve Beyaz b2 veya h2 erini kaybeder.Herhangi bir oyuncu böyle bir ara hamleyi gözden kaçırabilir ama Capablanca gibi bir dahi oyuncu için bu çok düşük bir ihtimaldir!
19.Kxd1 Fxe5 20.Ah6+ Sh8
Sürpriz sırası şimdi Capablanca'da.
21.Vxe5! Vxe5 22.Axf7+
23.Kd8 tehdidinden dolayı At alınamaz. Siyah taş alttadır terk eder.
1-0
